Οι παρατηρητές λένε-σύμφωνα με το Politico-ότι
θα μπορούσε να είναι το «πιο σοβαρό», «πιο συγκλονιστικό», «πιο
κατάφωρο» σκάνδαλο διαφθοράς που πλήττει τις Βρυξέλλες εδώ και χρόνια. Ο
λόγος για το Κατάρ-Gate, την υπόθεση διαφθοράς που προκαλεί πολιτικό σεισμό στις Βρυξέλλες.
Μια σειρά από τουλάχιστον 16 εφόδους της βελγικής ομοσπονδιακής
αστυνομίας την Παρασκευή έπιασε πέντε άτομα που, όπως είπε, είχαν
διαπράξει «φερόμενα αδικήματα εγκληματικής οργάνωσης, διαφθοράς και
ξεπλύματος χρήματος». Στις πρωινές έρευνες εντοπίστηκαν 600.000 ευρώ σε
μετρητά, καθώς και τηλέφωνα και υπολογιστές.
Αρχικά, οι ένοχοι δεν ήταν μεγάλα ονόματα για τα δεδομένα των
Βρυξελλών: Ένα πρώην μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μερικοί
κοινοβουλευτικοί βοηθοί και ένας επικεφαλής συνδικαλιστικής οργάνωσης,
όλοι τους φέρονται να έπαιρναν λεφτά για το Κατάρ που φιλοξενεί το
Παγκόσμιο Κύπελλο. Αλλά για ποιο σκοπό, αλήθεια; Ορισμένοι αμφισβήτησαν
αν -αν οι κατηγορίες ήταν αληθινές- η Ντόχα είχε πραγματικά κάνει μια
έξυπνη επένδυση.
Μέχρι το βράδυ, ωστόσο, ήταν σαφές ότι δεν
επρόκειτο απλώς για μια ιστορία κάποιων που έχουν και θέλουν να γεμίσουν
τις τσέπες τους. Η Εύα Καϊλή, αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
και ένθερμη υπερασπίστρια της Ντόχα, βρέθηκε στα χέρια της αστυνομίας,
σύμφωνα με την ομοσπονδιακή αστυνομία του Βελγίου. Η υπόθεση
επικεντρώνεται επίσης γύρω από μια ΜΚΟ που, μέχρι πρόσφατα, μετρούσε
μεταξύ των μελών του διοικητικού της συμβουλίου μερικές από τις
μεγαλύτερες προσωπικότητες της αριστερής πολιτικής.
Καθώς αυτό
το δυνητικά υπερθετικό σκάνδαλο συνεχίζει να εκτυλίσσεται, το POLITICO
απαντά σε όλες τις ερωτήσεις σας σχετικά με τη διαμάχη που συγκλονίζει
την πρωτεύουσα της ΕΕ.
Ποια είναι η Εύα Καϊλή;
Ως
μία από τους 14 αντιπροέδρους του Κοινοβουλίου, η Καϊλή είναι ένας από
τους πιο ισχυρούς παίκτες του θεσμού - και ως πρώην παρουσιάστρια
ειδήσεων με καθεστώς διασημότητας στη γενέτειρά της Ελλάδα, μία από τις
πιο λαμπερές προσωπικότητες των Βρυξελλών.
Αλλά η Καϊλή έχει επίσης αναδειχθεί ως μία από τις πιο ηχηρές
υπερασπίστριες του Κατάρ. Πρόσφατα αποκάλεσε τη χώρα «πρωτοπόρο στα
εργασιακά δικαιώματα» μετά τη συνάντησή της με τον υπουργό Εργασίας της
χώρας, παρά τις έντονες διεθνείς ανησυχίες για τις συνθήκες που
επικρατούν για τους εργάτες κατασκευής του σταδίου. Μέλος του
κεντροαριστερού κόμματος των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D), το
χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνει ειδικές αρμοδιότητες που σχετίζονται με τη
Μέση Ανατολή.
Ο σύντροφος της Καϊλή, Φραντσέσκο Γκιόργκι, έχει
επίσης συλληφθεί, σύμφωνα με την αστυνομία και άτομα με άμεση γνώση.
Είναι σύμβουλος για την περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας
Αφρικής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - και ιδρυτής μιας ΜΚΟ με την ονομασία
Fight Impunity, η οποία στοχεύει στην προώθηση της «λογοδοσίας ως
κεντρικού πυλώνα της αρχιτεκτονικής της διεθνούς δικαιοσύνης».
Είναι κρίσιμο ότι πρόεδρος της Fight Impunity είναι ο Πιέρ Αντόνιο Παντζέρι, κεντρικό πρόσωπο στην υπόθεση.
Ποιος άλλος εμπλέκεται;
Ο Παντζέρι, ένας Ιταλός πρώην ευρωβουλευτής, επίσης από το S&D,
ήταν μεταξύ των συλληφθέντων το πρωί της Παρασκευής. Μέχρι το βράδυ, η
σύζυγος και η κόρη του είχαν επίσης συλληφθεί από την ιταλική αστυνομία.
Το ένταλμα σύλληψής τους, το οποίο είδε το POLITICO, κατηγορούσε τον
Παντζέρι ότι «παρενέβαινε πολιτικά σε μέλη που εργάζονταν στο Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο προς όφελος του Κατάρ και του Μαρόκου».
Οι πρώην κοινοβουλευτικοί βοηθοί, ιδίως όσοι έχουν δεσμούς με την
οργάνωση Fight Impunity, βρίσκονται επίσης υπό έλεγχο. Εκτός από τη
σύλληψη του Γκιόργκι, η αστυνομία σφράγισε επίσης το γραφείο μιας άλλης
κοινοβουλευτικής βοηθού που εργαζόταν για την Fight Impunity, η οποία
σήμερα υπηρετεί ως βοηθός της ευρωβουλευτού της S&D Marie Arena.
Η Marie Arena, η οποία κληρονόμησε την προεδρία της υποεπιτροπής
ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την Παντζέρι και συνεργάζεται στενά με την
Fight Impunity, επιβεβαίωσε ότι το γραφείο του βοηθού της ήταν
σφραγισμένο. Η Arena δήλωσε ότι η ίδια δεν έχει ανακριθεί από την
αστυνομία.
Σύμφωνα με το ιταλικό ειδησεογραφικό πρακτορείο
Ansa, ο Niccolò Figà-Talamanca έχει επίσης τεθεί υπό κράτηση. Είναι ο
γενικός διευθυντής μιας άλλης ΜΚΟ, της No Peace Without Justice (Καμία
ειρήνη χωρίς Δικαιοσύνη). Με επίκεντρο τη διεθνή ποινική δικαιοσύνη, τα
ανθρώπινα δικαιώματα και την προώθηση της δημοκρατίας στη Μέση Ανατολή
και τη Βόρεια Αφρική, η οργάνωση εδρεύει επίσημα στη Νέα Υόρκη και τη
Ρώμη. Ωστόσο, έχει την ίδια διεύθυνση στις Βρυξέλλες με την Fight
Impunity, στην οδό Ducale 21.
Η Emma Bonino, πρώην φιλελεύθερη ευρωβουλευτής και υπουργός Εξωτερικών
της Ιταλίας, ίδρυσε την οργάνωση No Peace Without Justice. Αναφέρεται ως
επίτιμο μέλος του διοικητικού συμβουλίου της οργάνωσης Fight Impunity. Η
ίδια και ο Figà-Talamanca δεν απάντησαν αμέσως σε αιτήματα σχολιασμού
μέσω του Peace Without Justice.
Σε ένδειξη των διασυνδέσεων του
Παντζέρι, ο πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας Bernard Cazeneuve και ο
πρώην Ευρωπαίος Επίτροπος Μετανάστευσης Δημήτρης Αβραμόπουλος
αναφέρονται επίσης ως επίτιμα μέλη του διοικητικού συμβουλίου. Ο
Cazeneuve δεν μπορούσε να προσεγγιστεί για σχόλιο το Σάββατο- ο
Αβραμόπουλος δεν ανταποκρίθηκε σε σχετικό αίτημα.
Ένα άλλο
κορυφαίο όνομα στο τιμητικό συμβούλιο του Fight Impunity, η πρώην
επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Φεντερίκα Μογκερίνι,
παραιτήθηκε από το συμβούλιο το πρωί του Σαββάτου, σύμφωνα με εκπρόσωπο
του Κολλεγίου της Ευρώπης, όπου η Μογκερίνι είναι τώρα πρύτανης.
Ο κατάλογος του προσωπικού του Fight Impunity έχει προφανώς διαγραφεί-
ωστόσο, τα αρχεία του διαδικτύου δείχνουν ότι ο Γκιόργκι και άλλοι νυν
κοινοβουλευτικοί βοηθοί κατείχαν βασικούς ρόλους τον Ιανουάριο.
Αυτό περιορίζεται μόνο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο;
Όχι. Επίσης, κρατείται: Luca Visentini, ο οποίος μόλις τον περασμένο
μήνα έγινε γενικός γραμματέας της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Συνδικάτων
(ITUC). Πριν από αυτό, ήταν επί μακρόν επικεφαλής της Ευρωπαϊκής
Συνομοσπονδίας Συνδικάτων. (Δεν χρειάστηκε να μετακινηθεί για τον νέο
του ρόλο: Τόσο η παγκόσμια όσο και η ευρωπαϊκή οργάνωση εδρεύουν στην
ίδια διεύθυνση στις Βρυξέλλες, στη Rue Albert II).
Τα συνδικάτα
των οικοδόμων υπήρξαν από τους κορυφαίους επικριτές των πεπραγμένων του
Κατάρ όσον αφορά τα δικαιώματα των εργαζομένων κατά την προετοιμασία
για το Παγκόσμιο Κύπελλο. Αλλά ακόμη και πριν αναλάβει ο Visentini, η
ITUC αποτελούσε αξιοσημείωτη εξαίρεση. Η Sharan Burrow, η προηγούμενη
επικεφαλής της ITUC, προέτρεψε τους εξωτερικούς επικριτές της εργατικής
νομοθεσίας της χώρας να «πάνε και να ρίξουν μια ματιά στην αλλαγή» σε
ένα βίντεο που δημοσιεύτηκε από το υπουργείο Εργασίας του Κατάρ τον
Ιούνιο.
Γιατί το Κατάρ να θέλει να ασκήσει πιέσεις;
Το εμιράτο του Κόλπου φιλοξενεί το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου, αλλά
αντί για ένα θρίαμβο δημοσίων σχέσεων, το τουρνουά αποδείχθηκε ότι έριξε
αρνητικό φως στη χώρα. Οι κατηγορίες για δωροδοκία κατά τη διαδικασία
υποβολής προσφορών και για συνθήκες σκλαβιάς για τους ξένους εργάτες
έθεσαν υπό αμφισβήτηση την επιλογή, και οι φιλελεύθεροι επικριτές
εκμεταλλεύτηκαν τη στιγμή για να επιτεθούν στη θέση της συντηρητικής
μουσουλμανικής χώρας σχετικά με τα δικαιώματα των γυναικών και των
LGBTQ+.
Η διατήρηση της καλής φήμης είναι ζωτικής σημασίας,
καθώς το Κατάρ προσπαθεί να κλείσει συμφωνίες με χώρες της ΕΕ για το
φυσικό του αέριο. Μια πρόταση για να δοθεί στους Καταριανούς η
δυνατότητα να ταξιδεύουν χωρίς βίζα στη ζώνη Σένγκεν της ΕΕ κινείται
επίσης προς τα εμπρός στο Κοινοβούλιο - τουλάχιστον, αυτό συνέβαινε.
Με ποιον τρόπο η Καϊλή έχει υποστηρίξει το Κατάρ;
Η Καϊλή υπήρξε αναμφισβήτητα ο επικεφαλής της (σημαντικής ομάδας) υπερασπιστών της Ντόχα εντός του S&D.
Στις 24 Νοεμβρίου, για παράδειγμα, καθώς η ολομέλεια ενέκρινε ένα
ψήφισμα «που εκφράζει τη λύπη της για τους θανάτους χιλιάδων μεταναστών
εργατών», η Καϊλή πήρε το λόγο για να επαινέσει την «ιστορική
μεταμόρφωση» του Κατάρ που έφερε το Παγκόσμιο Κύπελλο. Ομοίως, πριν από
10 ημέρες, εμφανίστηκε για να ψηφίσει υπέρ της απελευθέρωσης της βίζας
για το Κατάρ και το Κουβέιτ στην επιτροπή δικαιοσύνης και εσωτερικών
υποθέσεων του Κοινοβουλίου - παρόλο που δεν είναι μέλος της επιτροπής.
Η Καϊλή αποξένωσε επίσης τους ευρωβουλευτές σε μια επιτροπή αφιερωμένη
στη Μέση Ανατολή, όταν πραγματοποίησε το δικό της ταξίδι ως ελεύθερος
επαγγελματίας, αφού η Ντόχα ακύρωσε την επίσκεψη της ομάδας. Η
Αντιπροσωπεία του Κοινοβουλίου για τις σχέσεις με την Αραβική Χερσόνησο
(DARP) σχεδίαζε να μεταβεί στο Κατάρ λίγο πριν από το Παγκόσμιο Κύπελλο
του Νοεμβρίου, για να επισκεφθεί τις εγκαταστάσεις του τουρνουά και να
παρατηρήσει τις αλλαγές στην εργατική νομοθεσία.
Με
προειδοποίηση μόλις ενός μήνα, ωστόσο, η συμβουλευτική συνέλευση του
Κατάρ, γνωστή ως Συμβούλιο της Σούρα, ζήτησε την αναβολή της επίσκεψης.
Αντ' αυτού, ο Καϊλή πήγε στο Κατάρ την εβδομάδα που υποτίθεται ότι θα
βρισκόταν εκεί η πλήρης αντιπροσωπεία - και έδωσε επαίνους για τις
εργασιακές μεταρρυθμίσεις του εμιράτου. Σύμφωνα με τον τοπικό Τύπο,
δήλωσε ότι βρισκόταν εκεί εκπροσωπώντας 500 εκατομμύρια Ευρωπαίους
πολίτες που βλέπουν την πρόοδο της χώρας να αντιπροσωπεύει κοινές αξίες.
«Πήγαινε κατά κάποιο τρόπο πίσω από την πλάτη μου», δήλωσε η
ευρωβουλευτής Hannah Neumann, η Γερμανίδα Πράσινη στο τιμόνι της DARP. Η
Ντόχα «δεν προσκάλεσε την ομάδα που θα είχε μια ισορροπημένη θέση» και
«αντ' αυτού προσκάλεσε εκείνη, γνωρίζοντας ότι οι δηλώσεις της θα ήταν
λιγότερο επικριτικές».
Οι επανειλημμένες κλήσεις στο κινητό τηλέφωνο της Καϊλή την Παρασκευή και το Σάββατο έμειναν αναπάντητες.
Πόσο μεγάλη υπόθεση είναι;
Οι ομάδες παρακολούθησης συμφωνούν στους υπερθετικούς χαρακτηρισμούς.
Το σκάνδαλο του Κατάρ θα μπορούσε να είναι «η πιο κατάφωρη περίπτωση»
φερόμενης διαφθοράς που έχει δει το Κοινοβούλιο εδώ και χρόνια, δήλωσε ο
επικεφαλής της Διεθνούς Διαφάνειας Michiel van Hulten. Ο Alberto
Alemanno, καθηγητής νομικής στο HEC Paris, το αποκάλεσε το «πιο
συγκλονιστικό σκάνδαλο ακεραιότητας στην ιστορία της ΕΕ».
Ο
Γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων Daniel Freund, συμπρόεδρος της
διαπαραταξιακής ομάδας του Κοινοβουλίου για την καταπολέμηση της
διαφθοράς, έκανε λόγο για ένα από τα «σοβαρότερα σκάνδαλα διαφθοράς στις
Βρυξέλλες τις τελευταίες δεκαετίες».
Ο Van Hulten δήλωσε ότι
το Κοινοβούλιο έχει δημιουργήσει μια «κουλτούρα ατιμωρησίας ... με έναν
συνδυασμό χαλαρών οικονομικών κανόνων και ελέγχων και πλήρους έλλειψης
ανεξάρτητης (ή και οποιασδήποτε) εποπτείας δεοντολογίας». Ο Alemmano
προέβλεψε ομοίως ότι αυτό θα είναι μόνο η «κορυφή του παγόβουνου»,
ελπίζοντας ότι μια συσσώρευση σκανδάλων θα δημιουργήσει πολιτική
δυναμική για ένα ανεξάρτητο σύστημα δεοντολογίας.
Τι λέει ο κόσμος ότι μπορεί να γίνει γι' αυτό;
Η Επιτροπή πρόκειται να προτείνει ένα ανεξάρτητο όργανο δεοντολογίας
που θα εφαρμόζεται σε όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, αλλά είναι σχεδόν
βέβαιο ότι δεν θα διαθέτει εξουσίες έρευνας ή επιβολής.
Ο
Freund υποστήριξε ότι οι χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΕ θα πρέπει να
ακολουθούν τους «σχετικά καλούς κανόνες άσκησης πίεσης που ισχύουν ήδη»
στις Βρυξέλλες. Επί του παρόντος, οι χώρες δεν χρειάζεται να εγγράφονται
στο μητρώο διαφάνειας της ΕΕ για τις ομάδες συμφερόντων, για
παράδειγμα, και οι ευρωβουλευτές δεν χρειάζεται να αναφέρουν αυτές τις
επαφές. «Η ΕΕ πρέπει να το βελτιώσει αυτό αμέσως», δήλωσε ο Freund.
Παρεμπιπτόντως, η ΜΚΟ του Παντζέρι, Fight Impunity, δεν περιλαμβάνεται
στο μητρώο διαφάνειας. Αυτό αποτελεί προφανή παραβίαση των υφιστάμενων
κανόνων για τις ομάδες που εδρεύουν στην ΕΕ και θέλουν να προβάλουν την
υπόθεσή τους στο Κοινοβούλιο. Σύμφωνα με τις τελευταίες κατευθυντήριες
γραμμές του μητρώου διαφάνειας, οι ΜΚΟ υποχρεούνται να περιλαμβάνουν
εκτενείς λεπτομέρειες σχετικά με τη χρηματοδότησή τους.
Η
Arena, η σημερινή πρόεδρος της υποεπιτροπής ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχει
συνεργαστεί στενά με τον Παντζέρι και την οργάνωση Fight Impunity,
συμπεριλαμβάνοντας τη ΜΚΟ σε συνεντεύξεις Τύπου και ταξιδεύοντας με τον
Παντζέρι για συζητήσεις σχετικά με τις πολιτικές ελευθερίες.
Ακόμα και όταν υπερασπίστηκε τη δική της ανεξαρτησία, η Arena προέβλεψε
ότι θα βγουν κι άλλες αποκαλύψεις. «Αν το Κατάρ το κάνει αυτό, ξέρω ότι
και άλλοι κάνουν ακριβώς το ίδιο», δήλωσε η Arena. «Και έτσι πρέπει
πραγματικά να αποτρέψουμε αυτού του είδους την ικανότητα επιρροής».
Πώς πάει τώρα το Κατάρ;
Το πλήγμα από αυτές τις κατηγορίες έρχεται ήδη γρήγορα.
Το S&D ζήτησε να ανασταλεί η πρόταση για την απελευθέρωση της βίζας
και ο εισηγητής των Πρασίνων δήλωσε ότι θα καταψηφίσει το μέτρο αν
έρθει προς ψήφιση την επόμενη εβδομάδα.
Ξεχωριστά, η Επιτροπή
Εξωτερικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου σχεδίαζε να μεταβεί στη Σαουδική
Αραβία και το Κατάρ τις επόμενες εβδομάδες. Τώρα το τελευταίο μέρος έχει
ακυρωθεί - πράγμα που σημαίνει ότι ο κορυφαίος αντίπαλος της Ντόχα
παίρνει όλη την προσοχή.
Η αποστολή του Κατάρ στην ΕΕ δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.
Τι θα ακολουθήσει στο Κοινοβούλιο;
Η Καϊλή έχει ήδη αποβληθεί από την ομάδα S&D και το εγχώριο κόμμα της στην Ελλάδα, το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ.
Όταν η ολομέλεια του Κοινοβουλίου συγκεντρωθεί τη Δευτέρα, θα ασκηθούν
πιέσεις στην πρόεδρο του Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μετσόλα να αφαιρέσει από
την Καϊλή τα καθήκοντά της ως αντιπροέδρου και οι ευρωβουλευτές είναι
πιθανό να ανακαλέσουν την κοινοβουλευτική της ασυλία. Η Αριστερά έχει
ήδη ζητήσει επίσημα να προστεθεί στην ημερήσια διάταξη συζήτηση για το
περιστατικό, με την ψηφοφορία να έχει προγραμματιστεί για το βράδυ της
Δευτέρας.
